Zatrudnianie rodzin członków zarządu w spółkach cz.2

Zgodnie z art. 3 k.p. pracodawcą jest jednostka organizacyjna, choćby nie posiadała osobowości prawnej, a także osoba fizyczna, jeżeli zatrudniają one pracowników. Odnośnie spółek z o.o. pracodawcami są wszyscy wspólnicy. Zauważyć należy, że pracownika nie zatrudnia wspólnik, ale spółka. To spółka z o.o. jednoosobowa bądź wieloosobowa jest pracodawcą.

W uchwale składu siedmiu sędziów z 14 stycznia 1993 r. Sąd Najwyższy stwierdził, iż pracodawcą w rozumieniu art. 3 k.p. jest każda spółka będąca podmiotem gospodarczym, który zgodnie z ustawą o działalności gospodarczej może zatrudniać pracowników. Z kolei w wyroku z 4 listopada 2004 r. Sąd Najwyższy wskazał, że pracodawcą jest spółka jawna, a nie jej wspólnicy. Jednocześnie jednak w wyroku z 10 maja 1996 r.8 Sąd Najwyższy orzekł, że pracownik w pozwie o roszczenie przeciwko spółce cywilnej powinien wskazać nie tylko spółkę, lecz także wszystkich jej wspólników, ponieważ do egzekucji konieczny jest tytuł wykonawczy wydany przeciwko wszystkim wspólnikom (art. 778 k.p.c.). Na gruncie Kodeksu spółek handlowych ustalenie to należy odnieść także do spółki jawnej stosownie do art. 22 § 2 i art. 31 k.s.h., oraz spółek partnerskich zgodnie z art. 89 k.s.h., w związku z art. 778′ k.p.c.

Regułą jest reprezentowanie pracodawcy, będącego spółką z o.o., w stosunkach pracy przez zarząd. Spółka z o.o. może być reprezentowana w sprawie z zakresu prawa pracy przez osobę wyznaczoną na podstawie art. 31 k.p. Wyznaczenie do dokonywania spraw z zakresu prawa pracy może nastąpić w różny sposób, chociażby przez umowę spółki z o.o. stanowiącą, że czynności z zakresu prawa pracy w imieniu spółki wykonuje wyłącznie osoba piastująca określoną funkcję, np. prezes zarządu.

Wyznaczenie to może być dokonane w statucie spółki albo w innym akcie porządkowym tej jednostki, np. regulaminie organizacyjnym, może to być również następstwem udzielenia danej osobie pełnomocnictwa (art. 96 i 98 k.c. w zw. z art. 300 k.p.). W wyroku z 10 września 1998 r. Sąd Najwyższy stwierdził, iż w regulaminie pracy spółki z o.o. możliwe jest wyznaczenie na podstawie art. 31 k.p. osoby do dokonywania czynności z zakresu prawa pracy w sposób odmienny niż przewidziany w art. 205 k.s.h. Każdy wspólnik spółki z o.o., upoważniony do prowadzenia spraw spółki oraz do jej reprezentowania (art. 201 k.s.h.) jest kompetentny do wyznaczenia na podstawie art. 31 k.p. osoby uprawnionej do dokonywania czynności z zakresu prawa pracy.

Umowy o pracę z rodziną lub krewnymi w spółce z o.o. podlegają tym samym zasadom prawa pracy co umowy z osobami obcymi. Jednak nawet w braku przepisów szczególnych w Kodeksie pracy, można uznać za niewłaściwe zatrudnienie osób bliskich członkowi zarządu w warunkach zależności służbowej, zwłaszcza w komórkach organizacyjnych sprawiających kontrolę finansową w spółkach z o.o. Natomiast nie ma żadnych przeszkód zatrudnienia małżonków czy osób spokrewnionych z członkami zarządu spółki z o.o., nawet na stanowiskach powodujących zależność służbową w placówkach handlowych, w których ma miejsce łączne powierzenie pracownikom mienia ze wspólną odpowiedzialnością materialną tych pracowników (np. w sklepach, magazynach).

Przy wspólnej odpowiedzialności materialnej, chodzi o dobranie ludzi darzących się wzajemnie zaufaniem, którzy za powierzone im łącznie mienie przyjmują w umowie ze spółką wspólną odpowiedzialność i którzy tym samym łącznie ze spokrewnionym członkiem zarządu spółki są zainteresowani, aby nie dopuścić do powstania szkody w mieniu spółki mogącej ich obciążyć i spowodować jednocześnie podejrzenie członka zarządu o działanie na szkodę spółki przez faworyzowanie krewnych.

Kodeks spółek handlowych nie porusza zagadnienia powstania przy zatrudnieniu członków rodziny zarządu stosunku podległości służbowej między określonymi osobami, spokrewnionymi z członkami zarządu spółki. Jednak ta okoliczność powinna być brana pod uwagę zarówno w momencie zatrudnienia członka rodziny, jak i w czasie trwania jego stosunku pracy. W wymienionych przypadkach nie powinno się wyznaczać pracownikowi stanowiska, z którym wiązałby się stosunek bezpośredniej podległości służbowej członkowi zarządu spółki, względnie powinno nastąpić przesunięcie pracownika krewnego członka zarządu na inne stanowisko. Ustawodawca specjalnie tej kwestii nie unormował, wyszedł zatem z założenia, że wystarczą decyzje służbowe organów w ramach samej spółki.

prawnik warszawa mokotów

Źródło:
Radca prawny Warszawa
Kancelaria prawna Vis Lex

(Radca prawny Warszawa Mokotów – Kancelaria prawna Vis Lex – kancelaria prawna Domaniewska)